Ceza hukuku, bireylerin topluma karşı işlediği suçları düzenleyen hukuk dalıdır. Temel amacı, suç işlemeyi caydırmak, suçluları cezalandırmak ve toplumun güvenliğini sağlamaktır. Ceza hukuku, suç tanımlarını, cezaları ve ceza süreçlerini içeren yasal düzenlemeleri içerir. Suçun unsurları, ceza sorumluluğu, ceza indirimi gibi kavramlar bu alanda önemlidir.
Allah için daima adaleti tam yerine getirin ve tanıklığı o yolda yapın, hatta kendi aleyhinize, yahut anayla babanın ve yakınların aleyhine bile olsa.. (Nisâ Suresi 135. Ayet)
Ceza hukuku, genellikle adi suçlar, özel suçlar ve kamu suçları olmak üzere üç ana kategoriye ayrılır. Adi suçlar, bireyler arasında işlenen suçları içerir ve genellikle malvarlığına veya yaşama karşı işlenen suçları kapsar. Özel suçlar, genellikle kamu görevlileri veya özel sektördeki kişiler tarafından işlenen suçları ifade eder ve genellikle yetki kötüye kullanma, rüşvet gibi suçları içerir. Kamu suçları ise, toplumun genel güvenliğini tehdit eden ve kamusal düzeni bozan suçları içerir.
Ceza hukuku, adaletin sağlanması ve toplum düzeninin korunması amacıyla önemlidir. Ancak, bu süreçte hukuki güvencelerin sağlanması, suçlu ve masumun ayrımının net bir şekilde yapılması, delillerin tarafsız bir biçimde değerlendirilmesi gibi unsurlar da büyük önem taşır. Böylece, ceza hukuku toplumun güvenliğini ve adaleti sağlayan bir denge oluşturur.
Suçlar, yasalarda belirtilen davranışların suç olarak kabul edilmesiyle oluşur. Hırsızlık, cinayet, dolandırıcılık gibi eylemler suç sayılabilir.
Adi suçlar (örneğin hırsızlık, cinayet), özel suçlar (örneğin dolandırıcılık, zimmet) ve kamu suçları (örneğin terörizm, uyuşturucu ticareti) ceza hukuku kapsamına girer.
Zorunlu müdafaa, kendini veya başkasını savunmak için gerekli savunma sınırlarını aşmadan kullanılan kuvvetin ceza sorumluluğunu ortadan kaldıran bir hukuki kavramdır.
